description متن perm_media گالری تصاویر volume_up مستندات صوتی videocam مستندات ویدئویی
۱۶ دی ۱۳۹۶
description

بیانیه هیأت داوران «داستان کوتاه» دهمین دوره جایزه ادبی جلال آل‌احمد

اعضای هیأت داوران داستان کوتاه دهمین دوره جایزه ادبی جلال آل‌احمد، نتایج مطالعه و داوری خود را در محورهای زیر به جامعه ادبی ارائه می‌کند:

  1. بررسی نزدیک به چهارصد عنوان مجموعه داستان کوتاه منتشر شده در سال ۱۳۹۵ و ریزش حدود دو سوم آنها در اولین مرحله داوری، بیانگر تولید انبوه اما ضعیف بسیاری از آثار مذکور است. این امر نشان‌دهنده نبود وسواس کافی نسل جدید نویسندگان ما به ساختار فنی داستان و حال و هوای آن است.
  2. با توجه به سابقه خلق داستان‌های درخشان فارسی در دهه‌های چهل تا هفتاد انتظار می‌رفت که داستان کوتاه فارسی جهش‌های بزرگتر و تازه‌تری را تجربه کند. اما داوران با مطالعه آثار منتشر شده دراین دوره متاسفانه به چنین باوری نرسیدند. صرف‌نظر از برخی استثناها، باید گفت که وضعیت موجود، راهی به وضعیت مطلوب ندارد و به دیگر سخن اتفاق جدیدی در داستان نویسی (داستان کوتاه )نیفتاده است.
  3. سهولت در چاپ، شتازدگی و تعدد مراکز عرضه داستان کوتاه در رسانه‌های مجازی به آفتی بدل گشته که اولین نتیجه آن تکثر متزاید و ناصافی داستان است. در نتیجه، اثر ادبی قبل از رسیدن به پختگی کامل وارد چرخه توزیع می‌شود و به کلیت هویت داستان کوتاه آسیب می‌رساند. البته از سویی نیز مشکلات چاپ و نشر (که اکثرا در بحث توزیع و کتابخوانی مخاطبان و آینده حرفه نویسندگی است قابل بررسی‌ست) باعث سرخوردگی بخشی از داستان نویسان جوان شده و وضعیت مخاطره آمیزی را رقم زده است.
  4. پاره‌ای داستان‌ها از نظر فنی قابل قبول بودند، اما مسأله نویسنده داستان‌های مذکور بسیار شخصی و نازل بود. در برخی داستان‌ها هم، دردمندی و رسالت اجتماعیِ محدود، فقط توانسته بود شکل‌های داستان کوتاه را منحصر به روابط عاطفی یا حتی خانوادگی کند و آن را از حیطه ژرف‌نگری زمینه‌های فرهنگی، اجتماعی و سیاسی حوادث دورنماید. از جمله دلایلی که بعضی مجموعه‌ها دیگر را با وجود شایستگی نسبی از شانس رسیدن به مرحله نهایی محروم کرد، قرار گرفتن چند داستان ضعیف در کنار داستان‌هایی درخشان بود.
  5. داستان ایرانی که به مزیت اقلیم، گویش، باورمندی، سبک زندگی، معنویت، شگفتی‌آفرینی و عناصر مهم دیگری مفتخر بوده، اینک به سمت پیروی یا الهام گرفتن محض از نمونه‌های موفق ادبیات غرب پیش می‌رود به نظر می‌رسد، همین توجه صرف به عنصر ساختار تا حدودی سبب شده است که هویت و اقتدار داستان ایرانی خدشه‌دار شود.
  6. تقریباً موضوع بیش از نود درصد داستان‌های کوتاه این دوره اجتماعی بود و در این میان مفاهیم تکرار شونده‌ای همچون مهاجرت، تنهایی، عزلت‌گزینی و فضاهای شهری همچون کافه، ویلا و آپارتمان و فضاهای نامناسب کار و فعالیت‌های اجتماعی بر اغلب آثار سایه افکنده بود.
  7. به نظر می‌رسد که تکثر کارگاه‌های داستان‌نویسی با توانمندی‌های متنوع و گاه ناقص که اغلب جایی برای ارایه شایسته آثار تولید شده ندارند، حیطه عمل و نام آوری داستان‌نویسان جوان را کوتاه و چالش‌گران این عرصه را دچار مشکل نموده است
  8. با وجود تفوق آثار نازل، داستان‌های در خور اعتنایی نیز در سال گذشته منتشر شد، داستان‌هایی که فارغ از تیراز و تبلیغ، از عشق به همنوع حکایت داشت و مرزهای معمول و کلیشه‌های رایج را درنوردیده بود و به طرح مسائل اساسی انسان امروز، اعم از روشنفکر  و مردم فرودست همت می‌گماشت

 

   در خاتمه باید اضافه کرد: در این فرصت کوتاه مجال آسیب شناسی جدی فضای نقد میسر نیست. اما همین عارضه در جای خود به تولد و شکوفا‌یی داستان میانه دهه نود آسیب زده است و موجب نوعی از محفل‌گرایی  خود بسنده آفت‌زا شده است. هر چند وضعیت کنونی داستان کوتاه فارسی حاصل زنجیره‌ای از عوامل فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی است؛ بررسی دقیق‌ترِ سیر تحول و احصاء علل آن، به پژوهشی جامع، بین‌رشته‌ای، با همکاری گروهی از جامعه‌شناسان، منتقدان ادبی، داستان‌نویسان و نظریه‌پردازان ادبی نیاز دارد.

نتایج داوری:

اعضای هیأت داوران داستان کوتاه دهمین دوره جایزه ادبی جلال آل‌احمد، از میان پنج مجموعه داستان اسم شوهر من تهران است نوشته زهره شعبانی نشر مرکز، بی‌باد بی‌پارو از فریبا وفی نشر چشمه، بی‌وزنی نوشته محسن عباسی نشر افق، خانه‌ی کوچک ما اثر داریوش احمدی نشر نیماژ و سنگ یحیا از خسرو عباسی خودلان نشر نیماژ که به مرحله نهایی داوری رسیده بودند….. به خاطر …. توجه به ابعاد روانشناسانه و جامعه‌شناسانه شخصیت‌ها، پرداختن به زندگی پرمرارت مردم فرودست و انعکاس دردمندانه آسیبهای پیش روی جامعه از طریق رئالیسم اجتماعی و اعتراض به وضعیت نابسامان جامعه، توانایی ارائه باورپذیر و موثر زندگی مردمی که سالهاست در آثار بسیاری از داستان‌نویسان فراموش شده‌اند در داستان‌های گنجشک تریاکی و مجسمه، و نوآوری در نوشتن از شهدای جنگ تحمیلی در داستان کوچه فوتبالی، مجموعه داستان اسم شوهر من تهران است نوشته زهره شعبانی از نشر مرکز را شایسته تقدیر می‌داند.

….. همچنین ….. همچنین از …. داریوش احمدی به خاطر چند دهه تلاش در عرصه داستان کوتاه، دقت و تأمل تحسین‌برانگیز در انتشار کتاب و توجه خاص به عناصر فرهنگ بومی، تقدس کار، باورهای عامه، نگاه همدلانه به مردم فرودست به ویژه کارگران منطقه خوزستان، فضای‌سازی درخور تحسین، شناخت کافی از شخصیت‌های داستانی، تمرکز بر درونمایه‌های انسانی در داستان‌هایشان با اهدای ده لوح تقدیر و ده سکه بهار آزادی تجلیل به عمل می‌آورد.

 

محمد حنیف، محمد کشاورز و مصطفی جمشیدی اعضای هیات داوران این بخش بودند.

دیدگاه خود را در مورد این متن برای ما بنویسید.

comment
account_circle
email